Vajzat dhe djemtë 8 vjeç po hyjnë në pubertet. Si e nxiti Covid-i këtë fenomen

Italia e vuri re e para. Ishte vendi i parë që u mbyll gjatë pandemisë COVID-19, dhe më vonë në vitin 2020, studiuesit në Spitalin Universitar të Fëmijëve Anna Meyer të Firences ishin të parët që vunë në dukje një prirje të çuditshme: Më shumë vajza të reja se kurrë ishin paraqitur në spital me shenja të qarta të fillimit të hershëm të pubertetit.

Rastet nuk ishin unike, por frekuenca e tyre, po. Puberteti i hershëm – ose “i parakohshëm” – fitoi për herë të parë vëmendjen e gjerë klinike në vitet 1990. Ai është bërë vazhdimisht më i zakonshëm në mbarë botën. I përcaktuar si shfaqja e karakteristikave dytësore seksuale si gjinjtë, qimet pubike dhe ndryshimet vokale ose shenja të tjera të pjekurisë biologjike tek vajzat 8 vjeç ose më të vogla dhe djemtë 9 vjeç ose më të vegjël, puberteti i parakohshëm ka qenë i vështirë për studiuesit që t’ia atribuojnë një shkaku ose mekanizmi të vetëm.

Por një rritje misterioze, e krijuar nga pandemia në raste – në Itali dhe më gjerë – u ka ofruar ekspertëve një mundësi të re për të rishikuar teoritë e tyre dominuese me shpresën për një përgjigje. Studimet e rasteve u bënë nga klinika në mbarë botën, shumë prej të cilave panë të paktën një rritje dy ose trefish të diagnozave të pubertetit të parakohshëm pas marsit 2020.

Puberteti i parakohshëm diagnostikohet më shpesh tek vajzat, thjesht sepse “puberteti tek vajzat është më i dukshëm”, thotë Sena Orsdemir, një endokrinologe pediatrike në Spitalin Universitar të Fëmijëve Loma Linda.

Rritja e gjoksit, për shumë vajza, është një përvojë publike dhe zhvillimi i hershëm mund të nënkuptojë një vëmendje të padëshiruar. Pastaj është shqetësimi i shikimit të trupave të tyre të evoluojnë, gjë që mund të jetë e bezdisshme edhe për ata që janë mjaft të rritur.

“Nxënësit e klasës së parë dhe të dytë nuk janë mjaftueshëm të pjekur për të përballuar këtë lloj ndryshimi të trupit,” thotë Orsdemir. “Ky është një stres i madh për një vajzë të re.” Ndoshta si rezultat, puberteti i hershëm është lidhur me çrregullimet e humorit dhe disa çështje të sjelljes. Përveç pasojave psikologjike, puberteti i parakohshëm gjithashtu mund t’i rrezikojë fëmijët vite më vonë për diabetin, sëmundjet kardiovaskulare dhe disa kancere të sistemit riprodhues. Kur shenjat shfaqen herët, shpesh rreth moshës 6 vjeç ose më parë, mund të trajtohen me bllokues hormonalë të pubertetit.

Megjithëse disa raste janë lehtësisht të gjurmueshme për shkaqe gjenetike ose anormale, si një tumor ovarian që nxit prodhimin e hormoneve, puberteti i parakohshëm është lidhur më shpesh me obezitetin. Hulumtimet e dekadave kanë zbuluar se pesha trupore e fëmijërisë (shpesh e klasifikuar sipas indeksit të masës truporeBodyMI) është një parashikues i fortë i menarkës, pra fillimit të menstruacioneve.

Obeziteti i fëmijëve është një problem në rritje në mbarë botën, i cili mund të ndihmojë në shpjegimin se pse puberteti i parakohshëm ka mbetur gjithashtu në rritje ndërkombëtarisht.

Në klinikën e saj, Orsdemir thotë se prindërit ndonjëherë pyesin për një shkak tjetër të mundshëm: nëse kimikatet në ushqimin tonë, mjedisin dhe gjërat e përditshme po ndikojnë në prodhimin dhe shprehjen e hormoneve në trup. Por megjithëse ato mund të luajnë një rol, shumë studime janë përpjekur dhe kanë dështuar të identifikojnë ndonjë lidhje domethënëse midis substancave specifike dhe ardhjes së hershme të pubertetit. Ekspozime të tjera, gjithashtu, janë sugjeruar të kenë një ndikim – hulumtimi jopërfundimtar ka eksploruar një lidhje të mundshme midis fushave elektromagnetike të emetuara nga pajisjet e përditshme dhe funksionit të ndryshuar endokrin.

Lidhja midis stresit dhe pubertetit

Megjithatë, asnjë nga këto nuk e shpjegon mjaftueshëm shpërthimin e pubertetit të parakohshëm gjatë COVID-19.

Stresi ishte i lidhur me pubertetin e hershëm përpara pandemisë, megjithëse ka pak prova se është një shkak i qartë. Abuzimi seksual në fëmijëri është i lidhur me shfaqjen e karakteristikave dytësore seksuale po aq sa një vit më parë tek vajzat, si dhe një sërë faktorësh të tjerë mjedisorë që lidhen lehtësisht me stresin, si mungesa e prindërve dhe raca.

Kur një mjek pa kulmin e pubertetit të parakohshëm te vajzat e reja në klinikën e tij në vitin 2020, ai tha: “mendimi im i parë ishte i fokusuar në ndryshimet e stilit të jetesës që lidhen me izolimin social”.

Në studimin e tij të fundit, të botuar në Journal of the Endocrine Society më 3 gusht, Maghnie dhe ekipi i tij identifikojnë ndryshimet në stilin e jetës si faktorë kontribuues me të cilët u përballën shumë fëmijë gjatë pandemisë, të tilla si zakonet e të ngrënit, mungesa e lëvizjes, gjumi i prishur dhe koha e tepërt para ekranit.

Për shkak se shumë nga këto ndryshime të stilit të jetesës lidhen gjithashtu me obezitetin tek fëmijët, është e vështirë të thuhet nëse ato kontribuojnë në fillimin e pubertetit duke ndryshuar BMI-në, nivelet e stresit ose të dyja, por pandemia siguroi një strukturë eksperimentale ideale për endokrinologët për ta ekzaminuar atë. Çelësi, beson Maghnie, do të jetë krahasimi i të dhënave “nga vende të ndryshme që iu nënshtruan modeleve të ndryshme të ‘bllokimi’ dhe mbrojtjeve”, të cilat mund të ndihmojnë në nxjerrjen në pah të efekteve të disa faktorëve stresues ose ndryshimeve të stilit të jetesës më shumë se të tjerët. Është gjithashtu e mundur, shkruajnë Maghnie dhe bashkëautorët e tij, që pandemia thjesht nënkuptonte që prindërit dallonin shenja të pubertetit të parakohshëm më herët për shkak të izolimit në shtëpi me fëmijët e tyre.

Studiuesit nuk janë ende të sigurt nëse niveli i rritur i pubertetit të parakohshëm vijon apo jo, por dëshmi nga klinika sugjerojnë se situata vijon me raste të pubertetit të parakohshëm. Orsdemir beson se kjo është për shkak se njerëzit, përfshirë fëmijët, nuk janë kthyer në zakonet e tyre para pandemisë. “Kjo po bëhet normale tani,” thotë mjekja.